کلينيک دام کوچک

واکسیناسیون

 

در مورد بیماریها   که صحبت می شه دوباره بر می گردیم سر خط و حالا دوباره در مورد خود واکسیناسیون صحبت می کنیم:
بحثی که پیش رو داریم واکسیناسیون است حتما در این مورد زیاد شنیده اید و اولین کلمه ای که در مورد نگهداری سگ جدی گرفته می شود واکسیناسیون است   و مهمترین  کاری که باید در قبال حیوانات انجام گیرد همین است زیرا بیماریهایی که توسط واکسنها مورد کنترل قرار می گیرند بیماریهای بسیار خطرناکی هستند که جان حیوانات و در بیماریهای مشترک جان خود ما را به خطر می اندازند. اکثر واکسنها بر علیه بیماریهای ویروسی ساخته شده اند و اگر سگ دچار یک بیماری ویروسی شود عملا کار خاصی از دست ما ساخته نخواهد بود و صرفا می توانیم با درمانهای حمایتی و کنترل کننده مقاومت حیوان را بالا ببریم تا حیوان بتواند بر بیماری غالب شود و دوره بیماری به پایان برسد.
وقتی واکسن تزریق می شود عملا ما آنتی ژن را وارد بدن حیوان کرده ایم و سیستم ایمنی را وادار می کنیم تا در مقابل آن آنتی ژن عکس العمل نشان دهد و آنتی بادی بسازد  و آنتی ژن را از بین ببرد و ایجاد این حافظه و به خاطر آوردن آنتی ژن عملا موجب می شود تا اگر مجددا همان عامل به بدن حیوان وارد شد در بدو ورود با مقاومت سرسختانه بدن رو به رو شود و در همان جا نابود شود. و واکسن  همان آنتی ژن تخفیف حدت یافته و یا کشته است و عملا در یک حیوان سالم عملی غیر از تولید آنتی بادی ایجاد نخواهد کرد و سلامتی حیوان را به خطر نخواهد انداخت . اما در مورد حیواناتی که بیمار باشند و یا تحت درمان داروهای استروئیدی باشند و یا تب داشته باشند و همچنین هنوز آنتی بادی های مادری در بدن آنها فعال باشند چنین حیواناتی اگر واکسینه شوند آن واکسن اثر مفیدی در بدن ایجاد نخواهد کرد و اگر عکس العمل لازم را در پی نداشته باشد بی اثر خواهد بود.
البته واکسیناسیون گاهی موارد اثرات خفیفی در بدن ایجاد خواهد نمود مثل تب و یا درد های عضلانی و یا کهیر و متورم شدن صورت و یا حتی استفراغ اما این اثرات هم جای نگرانی ندارند چون می توان با آنتی هیستامین در اکثر موارد این اثرات را کاهش داد . اگر با خواب آلودگی حتی تا 24 ساعت هم مواجه شدید نگران نشوید. البته گفتن نگران نشوید ساده است ولی باید حال و هوای صاحبان حیوانات خانگی را هم در نظر گرفت که حیوان دلبندشان زجر می کشد و ما فقط  بگوییم برطرف می شود. ترجیح می دهم قبل از انجام واکسیناسیون تمام این موارد را با صاحبان سگ در میان بگذارم درد های عضلانی یکی از شایع ترین موارد می باشد و به همین دلیل شخصا ترجیح می دهم حتی واکسن هاری را هم زیر جلدی تزریق کنم البته این مورد در مورد سگهای مینیاتوری  بیشتر صدق می کند و در سگهای نژاد بزرگ مشاهده نمی شود. سگ یکی دو روز پایش را بالا می گیرد و بعد خوب می شود و این مواقع تنها می توانم کمپرس  با حوله مرطوب گرم را توصیه کنم و کمی هم داروی مسکن .

واکسنها معمولا یا تخفیف حدت یافته هستند و یا بخشی از ساختمان ویروس  و یا باکتری را شامل می شوند و یا میکروب کشته هستند معمولا واکسنهای تخفیف حدت یافته با دفعات تکرار کمتر بکار می روند و ایمنیت بهتری را ایجاد می کنند و واکسنهای کشته اثرات ثانوی بیشتری دارند و نیاز است به دفعات استفاده شوند.
حتما شنیده اید که واکسنها بصورت چند گانه مصرف می شوند. علت ترکیبی بودن این است که اگر دوزهای مجزا استفاده شوند تعداد دفعات تزریق بیشتر خواهد شد و مسئله همپوشانی سیستم ایمنی وجود دارد و برای پیشگیری از بلوکه شدن سیستم ایمنی در مقابل سایر عوامل بیماری زا باید بصورت ترکیبی از واکسنها استفاده شود . معمولا واکسن باید بعد از سن شش هفتگی تزریق گردد زیرا تا قبل از این سن ما هنوز آنتی بادی های مادری را که می توانند از طریق شیر اولیه یا همان آغوز و یا جفت وارد بدن نوزاد شوند این آنتی بادی ها در خون توله وجود دارند و اگر حیوان واکسینه شود همین آنتی بادی های مادری واکسن را بلوکه می کنند و اجازه نمی دهند سیستم ایمنی فعال شود و واکسیناسیون بی نتیجه خواهد شد.
پس بهتر است اولین دوز واکسن در مناطق آلوده و پر خطر در سن شش هفتگی تزریق گردد. و مجددا دو تا چهار هفته بعد تکرار گردد البته  معمولا همان چهار هفته فاصله intervalرا توصیه می شود و همچنین دوز سوم نیز ماه بعد و سپس هر ساله واکسن تکرار می شود.
در مورد برنامه واکسیناسیون همان طور که متوجه شدید سن توله . وضعیت بیماری قبلی شرایطی مثل حمل و نقل و یا ضعف جسمی و سو تغذیه و  موقعیت جغرافیایی از نظر وضعیت اپیدمیولوژیکی  بیماریها مطرح است.و نوع نژاد هم مهم است بعنوان مثال سگهای نژاد دوبرمن و روت والیر در مقابل بیماری ویروسی اسهال پاروویی بسیار حساس می باشند و شانس زنده ماندن توله ها بشدت کم می شود پس باید در مورد این نژاد ها توصیه شود که حتما در سن شش هفتگی اولین دوز واکسن را دریافت کنند و تا سه مرحله نیز تزریق واکسن ادامه پیدا کند.
واکسنهای پلی والانی که در ایران موجود است معمولا ترکیبی هستند از بیماریهای ویروسی و باکتریایی .بیماریهایی مثل اسهال پاروویروسی. بیماری سگهای جوان یا دیستمپر. یرقان ویروسی یا هپاتیت . پاراآنفولانزا .آدنو ویروس تیپ 2 و  دو نوع باکترین بیماری باکتریایی لپتوسپروز  در مورد تک تک این بیماریها بحث خواهم کرد.
و در مورد واکسن سه گانه گربه سه بیماری راینوتراکئیت - پان لوکوپنی و کلسی ویروس را در بر می گیرند.

البته واکسنهایی بر علیه بیماری تراکو برونشیت Kennel cough  یا بعبارتی بر علیه باکتری بورداتلا که عامل بیماری  سرفه لانه ای است در خارج از ایران تولید شده اند و استفاده از آنها رواج دارد اما در ایران هنوز مورد استفاده گسترده قرار نگرفته است اما متاسفانه شیوع بالایی این بیماری دارد و دلیل این شیوع هم مراکز دلالی سگ در حاشیه شهر ها  هستند
همچنین واکسنهای دیگری بر علیه گاسترو آنتریت هموراژیک یا تورم معده و روده همراه با خونریزی ناشی از باکتری کروناویروس در خارج از کشور استفاده می شوند که در ایران مورد استفاده قرار نمی گیرند که در این مورد نیز نیاز به تحقیق بیشتر دانشگاهی است که آیا این اسهال خونی ناشی از کروناویروس است یا عامل دیگری مثل پاروویروس است؟  اما به هر حال استفاده از این واکسن عمومیت ندارد و همینطور واکسن  در مقابل بیماری لیم.lyme و به نظر من عدم استفاده از این واکسنها به این علت نیست که این بیماری در ایران وجود ندارد بلکه به دلیل نداشتن آمار دقیق  از وضعیت اپیدمیولوژیک این بیماریها است.

 اگر صاحبان حیوان دید شفافی در مورد بیماریهای سگ داشته باشند می توانند بهترین کمک کننده در پیشگیری و احتمالا درمان حیوان خود باشند.

 

 

 

 

نویسنده : دکتر فریبرز افروزی : ٩:٢۱ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٦ آبان ۱۳۸٦
Comments نظرات () لینک دائم