کلينيک دام کوچک

دانستنیها: مراقبت از گوشها

داشتن اطلاعات در زمینه بهداشت و همچنین مختصری از فیزیولوژی و عملکرد دستگاههای مختلف بدن باعث میشه که  با نگاهی آگاهانه به قضایا بنگریم و بتوانیم مشکلات احتمالی رو به حداقل برسونیم و یا اصلا حیواناتی که ما مسئولیت نگهداری از اونها رو بعهده گرفته ایم هیچوقت دچار رنج و عذاب نشوند.

 

یکی از دستگاههای مهم بدن هر موجودی گوش ها هستند اندامهای شنوایی که نقش بسیار مهمی در زندگی ایفا می کنند تصور کنید که موجودی که توانایی شنیدن نداشته باشه  چی به سرش می آید؟ اگر در محیط طبیعت باشه نمی تونه به زندگی ادامه بده و اگر پیش ما باشه  مدام با  دردسر رو به رو هستیم . اگر ناشنوایی مادرزادی باشه به دلیل انتخاب طبیعت اون حیوان زنده نمی مونه و نمیتونه این صفت رو به نسل بعدی انتقال بده و خودبخود مشکل  برطرف می شود. و اگه  پیش ما باشه وضعیتش مشخصه!

 

تشخیص اینکه یه توله دچار ناشنوایی است یا نه بستگی به سن توله داره یک توله 14 روزه بتدریج مجرای گوشش در حال باز شدن است و توانایی شنیدن را پیدا خواهد کرد و از سن 21 روزگی به بعد است که صداها را تشخیص می دهد.

 

عملکرد گوشها در دو بخش است . آنها  دو وظیفه حساس دارند :

 

 1 توانایی درک صدا ها و شناخت محیط

 

 2 -  ایجاد تعادل در وضعیت حیوان است و بخشی از گوش درونی وظیفه بسیار حیاتی اش  در حرکت و تعادل و ایستادن  می باشد حالا تصور کنید که سگی که نتونه بشنوه و موقع ایستادن هم تعادل نداشته باشه چه وضعیتی پیدا می کنه؟؟/

 

اینکه شما بخواهید به بهداشت گوش حیوانتان برسید لازمه اش دونستن مختصری از آناتومی گوش اونهاست .  طول مجرای گوش  در سگ  برخلاف انسان طولانی تر است و حدود 5 تا 6 سانتی متر است و در دو جهت افقی و عمودی قرار می گیره ورودی گوش مسیر عمودی است و با زاویه ای تقریبا 90 درجه تغییر جهت می ده و به سمت گوش میانی می ره و در ادامه این مجرا پرده صماخ قرار دارد و بعد از پرده صماخ تعدادی استخوان بسیار ظریف قرار  گرفته که وظیفه اشون انتقال امواج صوتی گرفته شده توسط پرده صماخ و انتقال اونها به موهای بسیار ظریفی است که متصل به رشته های عصبی هستند که به مغز می روند و در مغز صداها تشخیص داده می شوند. همچنین در داخل همین بخش از گوش یعنی گوش میانی اندامهایی خاص قرار می گیرند که مایعی ژله مانند در اونها وجود داره و باز هم موهای ظریفی.  با حرکت این مایع وضعیت فوق رو توسط رشته های عصبی به مغز انتقال می دهند و مغز هم تعادل بدن حیوان رو با تجزیه و تحلیل این داده ها حفظ می کنه.

 

گوش سگها در نژادهای مختلف شکلهای مختلفی داره در سگ ژرمن شفرد  گوشها بصورت ایستاده قرار گرفته اند و طبعا بدلیل جریان داشتن هوا در داخل گوش  محیط آنجا خشک است و مرطوب نیست و  سگ به بیماریهای کمتری دچار می شود اما در سگهایی که گوش افتاده دارند مثل ستر ها و بویژه سگهای زیر مجموعه اسپانیل ها و پودلها و تریر های مخلوطی که گوشهای افتاده دارند  معمولا بدلیل پر مو بودن مجرای گوش و جریان نداشت هوا در داخل گوش محیط مرطوب و مناسبی برای رشد عوامل میکروبی و قارچی فراهم می شود و اگر به گوش چنین سگهایی توجه نشود دچار مشکلات زیادی خواهند شد. موم زیاده از حد ترشح می شود و و سلولهای ماست سل  گوش به ترشح هیستامین زیاد مبادرت می کنند و سگ دچار خارش و دردهای شدید می شود و اگر هم انگلهای گوش مثل جرب ها و دمودکس ها وارد شوند مشکلات پیچیده تر می شوند.

 

 ابتدا نحوه مراقب از گوشها رو شرح می دهم و بعد به مشکلاتی که در اثر کم توجهی ممکنه رخ بده می پردازم.

 

اول از همه در مورد سگی صحبت کنیم که بردیدش به باغ با خوشحالی جست و خیز می کنه و اینور و انور می ره بعد از چند روز می بینید که  مدام سرش رو تکون می ده و گوشش رو روی زمین می کشه چی شده چرا این حیوان اینقدر بی تابی می کنه؟

 

میشه حدس زد چی شده: اون خوشکهای علفهای خشک و یا گلهای گندم و یا خارها وارد گوشش شدن و اگر دیرتر متوجه بشوید دیگه  ممکنه عوارض پیچیده تر بشوند. در این مواقع دکتر دامپزشک با اتوسکوپ داخل گوش رو نگاه می کنه و وقتی مطمئن شد که به پرده صماخ آسیبی نرسیده با محلولهای شستشو دهنده گوش موم داخل گوش رو رقیق می کنه و می تونه اون خاشکها رو خارج کنه.

 

کاری که باید در شرایط عادی انجام بدهید اینه که حداقل هفته ای یکبار گوشها رو تمیز کنید مخصوصا سگهایی که گوشهای پاندولی شکل و افتاده دارند باید بدقت موهای مجرای گوش گرفته شوند تا هوا بتونه در گوش گردش کنه و مقداری از محلول مخصوص  شستشوی گوش رو داخل گوش بریزد و قاعده گوش رو برای 30 ثانیه ماساژ دهید سپس توسط یک گاز استریل که پرز هم طبعا ندارد و یا  پدهای مخصوص اینکار گوشها و مجرای اون رو مالش دهید محلولهای فوق محیط گوش رو مقداری اسیدی می کنند و زمینه رشد مخمر ها و قارچها و میکروبها در گوش به حداقل می رسد.و از طرفی مصرف محلول فوق به خشک شدن گوش کمک می کند . توجه داشته باشید که هرگز از الکل برای ضد عفونی کردن استفاده نکنید .و گاهی می توان برای ضد عفونی کردن گوش از محلول رقیق شده سرکه سفید به نسبت 50 درصد با آب  استفاده کرد.

 

و بهتره از گوش پاک کن ها با احتیاط استفاده کنید و فقط تا جایی که در دید است اون رو وارد کنید در غیر اینصورت ممکنه باعث آسیب رسیدن به پرده گوش بشوید.

 

 مشکلات گوش با چه علائمی خودش رو نشون می دهند؟

 

  • بوی بسیار نامطبوعی از گوش به مشام می رسه!

     

  • سگ گوشها و سرش رو بشدت می خارونه
  • ترشحاتی از گوش خارج می شود.
  • لاله گوش و کانال آن بشدت متورم شده و قرمز است
  • سر را بشدت تکان می دهد و سر را به سمت گوش مبتلا خم کرده است
  • وقتی به گوش دست می زنید درد دارد و واکنش نشان می دهد
  • رفتار حیوان تغییر می کند   یا ممکنه کسل شود و یا رفتارهای تحریک پذیر دارد.

 

بیماریهای گوش معمولا 20درصد مراجعات به کلینیک های دامپزشکی رو شامل می شوند و نمی توان بسادگی از کنارشان گذشت  و حتی ممکن است عفونت گوش منجر به مرگ حیوان شود و به راحتی می تونید حدس بزنید چرا؟ چون مجاری گوش با مغز در ارتباط هستند و عفونت اونها می تونه وضعیت وخیمی رو در پی داشته باشه.

 

دلایلی که بیماریهای گوش ا ایجاد می کنند  هم به شرح زیر دسته بندی می شوند :

 

  • ممکنه در اثر آلرژی به غذا باشد و همچنین حساسیتهای دیگه مثلا به گرده گلها و طبعا بدلیل حضور گستذده سلولهای تولید کننده هیستامین در کانالهای گوش اگر حیوان به صورت عمومی بدنش دچار حساسیت شود گوشها اولین جایی هستند که این حساسیت را بروز می دهند  و در اثر این حساسیتها در ادامه اش عفونتهای ثانوی باکتریایی و قارچی را خواهیم داشت .و اینجاست که باید به تحلیل علت پرداخت چون فرض کنیم که عفونت باکتریایی رو درمان کردیم اما این درمان ریشه ای نبوده است و باید عامل ایجاد آلرژی را پیدا کنیم...
  • عوامل انگلی مثل مایتها یا  حربهای گوش عامل موثری در ایجاد خارشها هستند و نوعی جرب به نام اوتودکتس سینتیس  otodectes cyntis عامل ایجاد خارشهای شدید گوش است. یادمه که یکی از مراجعینم در مورد مشکل سگش برام می گفت که وقتی سگم می آید کنار شومینه می خوابه اولش خیلی ریلکس خوابش می بره بعدش یک دفعه بلند می شه خیلی جنون وار دور اتاق می چرخه و خیلی عصبی میشه  بعد که آرام شد می ره یک جای دیگه و اونجا خوابش می بره شک  من به خیلی چیزها رفت و وقتی گوشها رو بدقت معاینه کردم و قرمزی و التهاب اونها رو دیدم با فرستادن سگ به آزمایشگاه متوجه شدم که دچار جرب گوش است با گرم شدن گوش در کنار شومینه جربها تحریک می شوند و حرکت می کنند و آن خارش سگ رو بی قرار می کنه.
  • عفونتهای باکتریای و قارچی معمولا در یک گوش طبیعی  جایی ندارند و  عملا یک عامل ثانویه محسوب می شوند مثلا حیوان دچار مشکلات هورمونی است و در اثر آن تغییرات محیطی در گوش ایجاد می شود که به رشد باکتریها و قارچها منجر می شود و یا همینطور رطوبت زیاد گوش و ایجاد یک محیط گرم و مرطوب مثل دستگاه انکوباتور که زمینه رشد باکتریها فراهم شده است باکتریهایی که در گوش ایجاد عفونت می کنند شامل موارد فوق هستند : استافیلوکوکها. استرپتوکوکها .اشریشیا کولی .و پزودوموناسها و درمان این مورد آخری سخت تر است همچنین یک عامل قارچی بسیار مهم در گوشها فعال است  که نوعی مخمر محسوب می شود بنام malassezia pachydermatis    این مخمر در محیطهای مرطوب بخوبی رشد می کند و ایجاد التهاب شدیدی می نماید. و تصور کنید در یک عفونت گوش اگر مزمن بشه ما برای درمان چقدر دچار مشکل خواهیم شد...هم باید باکتریها رو درمان کنید و هم این قارچ رو هم عامل حساسیت زا رو بر طرف کنید و  چه شود !!!! نه؟؟؟
  • در مورد جسم خارجی در بالا گفتم که خودش شروع کننده اصلی همه عوارض فوق می تونه باشه  و مواقعی که سگ رو به جایی می برید که احتمال می دهید که گیاههای زیادی داره باید به داخل گوشها توجه کنید البته  در مورد جسم خارجی باید به تکه های پشم  کرک  بعضی فرشها هم توجه کنید که وارد گوش نشوند و اینها هم می تواند مسبب بیماری بشوند...
  • و عوامل هورمونی بیشترین عوارش رو از کم کاری غده تیروتید داریم و هیپوتیروئیدسم باعث می شه که لاله گوش ضخیم و پر خون بشه و ترشحاتی از کانال گوش تراوش بشه و همین مسئله زمینه ساز بیماریهای گوش است البته هورمونها غدد فوق کلیوی و بر هم خوردن تعادل گلیکوکورتیکوستروئیهای فوق هم می تونه سبب ساز بیماریهای گوش بشود.
  • و البته بعضی عوامل هم هستند که هیچ ربطی به توجه یا عدم توجه ما ندارد مثل تومورهای گوش اسکاموس سل کارسینوما   و یا ضرباتی که به گوش وارد می شود و گاهی این تروما ها در لاله گوش ایجاد هماتوم می کنند و خون در لاله گوش جمع می شود که می تونه ثانویه هم باشه یعنی سگ چون خارش داره سرش رو به در و دیوار می زنه و ایجاد جراحت می کنه ...یک مورد دیگه هم بگم و اون نیش زدن مگسها است و این مورد رو من زیاد دیدم چون سگ نمی تونه اونها رو از خودش دور کنه اونها نوک لاله گوش رو در سگهایی که در بیرون هستند می گزه و خیلی هم دردناک است و اگه این زخم ها گسترش پیدا کنن  اون مگس ها می روند روی زخم تخمگذاری می کنند و لارو مگس اونجا رشد می کنه و یادمه سگی رو دیدم که در اثر بی توجهی صاحبش اون مگسها کل گوش رو از بین برده بودند و  مگسها وارد جمجمه شده بودند و سگ دچار مننژیت شده بود و کاری نمی شد کرد جز اینکه با دارو راحتش می کردم...                

 

در مورد درمان بهتره این کار رو به ما واگذار کنید اما حتما متوجه شدین که  طول درمان طولانی است و  مجبوریم که هم آلرژی رو درمان کنیم هم قارچ رو و هم عفونت رو و اگه هورمونی باشه با استفاده از داروهای مربوطه و تشخیص نوع عامل در یک درمان موثر خیلی مهمه...

 

نویسنده : دکتر فریبرز افروزی : ٧:٥٩ ‎ب.ظ ; یکشنبه ۱۱ آذر ۱۳۸٦
Comments نظرات () لینک دائم