کلينيک دام کوچک

پيشگيری از بيماريهای انگلی- کرمهای گرد

دوستان عزيز بحثي كه در پيش رو داريم يكي از مباحث بسيار مهم در دامپزشكي  و بهداشت عمومي جوامع انساني است. و از هر جهت كه بخواهيم به آن بنگريم نمي توانيم  خود را از دانستن اين اطلاعات بي نياز بدانيم. در زمينه دامهاي بزرگ مسائل اقتصادي اهميت بسيار استراتژيك در سطح ملي پيدا خواهند كرد و كنترل بيماريهاي انگلي ارزشي بسيار بالا دارند مثلا تصور كنيد يك گله گوسفند با آن همه هزينه و همچنين استفاده از مراتع آلوده به كيست هيداتيد بشوند؟ و يا كرم كپلك گوسفند چه ضرر بزرگ اقتصادي خواهد بود .

در ادامه اين بحث وارد جزئيات انگل شناسي و همچنين كنترل آنها در ساير دامها نمي شوم چون به حدي اين مبحث گسترده مي باشد كه باعث آشفتگي و به نتيجه نرسيدن هدف  اين نوشته خواهد شد..پس  اختصاصا به انگلهاي حيوانات خانگي مي پردازم ..

من شخصا علاقه بسيار زيادي به حيوانات دارم و اين دليل نمي شود كه مضرات آنها را نبينم و بعنوان يك شهروند ايراني  ساير هموطنهايم را آگاه نكنم ..

آگه يادتون باشه در نوشته هاي اوليه اين وبلاگ تاكيد شديدي داشتم بر جمع آوري مدفوع سگ توسط صاحبش در خيابان و يا كوچه و بايد اين يك مسئوليت تلقي شود و در غير اينصورت خود عامل بسياري از بيماريهاي خطرناك خواهيم شد و رعايت بهداشت عمومي و كوتاه بودن ناخنهاي دستان كودكان نيز غير قابل بحث است .دو نوع از انگلهاي روده اي سگ بشدت براي انسان بيماريزا هستند و راه چاره هم فقط پيشگيري است اگر سگ را دوست داريم و مي خواهيم از او نگهداري كنيم در مرحله اول سلامت خود و خانواده امان در درجه اول اهميت قرار دارد.

در ادامه به  شرح چهار گروه از انگلهاي بيماريزاي روده اي در دامهاي كوچك مي پردازم:

كرمهاي گرد يا همان آسكاريسها    ROUNDWORMS    كه مهمترين گروه هستند و بيماري مشترك بين انسان و سگها را ايجاد مي كنند

كرمهاي قلابدار HOOKWORMS  اينها هم بيماري مشترك مستقيم بين انسان و حيوانات خانگي را ايجاد مي كنند.

كرمهاي پهن  TAPEWORMS  يا كرمهاي نواري يا سستود ها و بطور مستقيم بيماري مشترك ايجاد نمي كنند ولي ممكن است انسان بعنوان ميزبان واسط عمل كند و يكي از انواع آنها كرم بسيار كوچكي بنام اكينوكوكوس گرانولوزوس است كه در انسان كيست هيداتيد را ايجاد مي كند البته اين بيماري بيشتر در سگهاي گله مشاهده مي شود و در سگهاي خانگي با توجه به استفاده گسترده از داروي درونسيت خطر بسيار كم شده است.

كرمهاي شلاقي WHIPWORMS    اين كرمها مشترك بين انسان و سگها نيستند اما با توجه به عوارضي كه در سگ ايجاد مي كنند  قابل بحث هستند

  .  البته بيماريهاي انگلي  بسيار گسترده هستند مثل انگلهاي پوستي  همانند ككها جربها و .... اما موضع پيشگيري از بيماريهاي انگلهاي داخلي بطور جداگانه مورد بحث قرار مي گيرد:

اولين دسته اي كه به بحث در موردشون مي پردازيم  كرمهاي گرد هستند دو گونه از اين كرمها در سگها ايجاد بيماري مي كنند TOXOCARA CANIS  & TOXOCARA LEONINA  و در گربه گونه لونينا هم بيماريزايي دارد و به همراه توكساكارا كتيس و نوع كنيس در گربه بيماريزا نيست .و درمانهاي معمول بر روي همه اين گونه ها به يك شكل عمل مي كنند .و با مشاهده تخم انگل در مدفوع پي به حضور اين انگل مي بريم . چرخه زندگي اين انگل بسيار پيچيده و در عين حال جالب و از طرفي خطري كه ما را تهديد مي كند را نشان مي دهد .و در شروع بايد بگويم كه مدفوع تازه به هيچ عنوان بخودي خود بيماريزا نمي باشد  حالا چرا  در ادامه به آن مي رسيم ...

آلودگي چگونه منتقل مي شود؟؟؟

·        بلع مستقيم تخم هاي انگل در خاك و يا تخم هاي مذكور از طريق ليس زدن هاي معمول سگ كه بر روي بدنش قرار بگيرد

·        در دوره شيرواري مادر و از طريق انتقال مستقيم بوسيله شير مادر به توله ها

·        خوردن حيواناتي مثل جوندگان آلوده به لارو انگل بويژه موشهاي آلوده

·        در دوره جنيني و از طريق انتقال خوني بين جفت و جنين ها

 

اندازه اين كرمهاي بين 5 تا 10 سانتي متر است و شبيه به ماكاروني هستند و رنگي تقريبا قهوده اي روشن دارند و عوارضي مثل استفراغ و اسهال و ضعف عمومي و گاهي هم انسداد روده و التهاب شكم را ايجاد مي كنند.

نكته بسيار مهم در مورد اين كرمهاي چرخه زندگي آنها است فرم بالغ در داخل روده ها زندگي ميكند و از مواد غذايي داخل روده ها مصرف مي كند وقتي كه كرمهاي نر و ماده جفتگيري مي كنند تخم ها از طريق مدفوع دفع مي شوند و اين مرحله اول زندگي اين كرم است در مرحله فوق تخم انگل همانطور كه گفتم بيماريزا نمي باشد اما وقتي كه مدفوع .و در واقع تخم انگل در معرض هوا قرار گرفت در طول دو هفته بيماريزا مي شود و لارو عفونتزا مي شود و عملا وارد مرحله دوم زندگي انگل مي شود در اين مرحله اگر تخم عفونتزا توسط سگ يا ميزبان واسط ديگري مثل موش بلعيد شود وارد روده مي شود و در اين مرحله خود را به ساير بافتها مثل عضلات و كبد مي رساند و بصورت كيست در مي آيد و بعد در ميزباني مثل موش مي تواند تا سالها در بافتهاي بدن باقي بماند تا اينكه توسط سگ بلعيده شود و يا در انسان ممكن است دردهاي عضلاني ايجاد كند و يا حتي لارو در مرحله مهاجرت احشايي وارد ريه ها و يا حتي چشم شود كه موجب كوري مي شود .پس مي بينيد چرا تا به اين حد تاكيد مي كنم كسي كه سگ نگهداري مي كند مسئوليت اجتماعي ايش ايجاب مي كند كه حتما يك كيسه نايلون و دستكش همراهش باشد تا مدفوع سگ را جمع آوري كند تا موجب اين عوارض نشود .فرض كنيم برادر و يا فرزند خودتون بخواهد دچار اين مشكلات بشود آبا مي تونيد تصور اين همه مشكل را داشته باشيد؟ ولي فقط با يك كار ساده و جمع آوري مدفوع سگ به بهداشت عمومي كمك مي كنيد..

در سگها مرحله سوم زماني آغاز مي شود كه اين لاروها مرحله كيستي خود را پشت سر مي گذارند و كبد را ترك مي كنند و به سمت ريه ها مي روند در اين مرحله لارو مرحله سوم را در حال طي كردن است سرفه هاي شديدي دارد و حيوان دچار ذات الريه و پنوموني شديدي مي شود.و لارو خود را از طريق ناي به گلو مي رساند و مجددا  وارد دستگاه گوارش و روده ها مي شود و مرحله چهارم آغاز مي شود

حالا اگه يه سگي آبستن باشه اين مرحله سوم راهش به جفت مادر ختم مي شود و از طريق خون وارد بدن جنين مي شود و وارد شش هاي توله ها مي شود و بدين ترتيب بيماري به جنين منتقل مي گردد. و يا اگه مادر شيروار باشه وارد غدد پستاني مي شود و از طريق شير به توله ها منتقل مي شود...

عوارض اين بيماري خيلي جدي است و توضيح دادم اسهال و استفراغ و كاهش وزن و پنوموني و و در انسان ايجاد مشكلاتي مي كند كه گاهي جبران ناپذير مي باشد پس بهترين كار در مرحله اول رعايت مسائل بهداشتي است و مرحله دوم درمان مرتب حيوانات

داروهايي كه در بازار ايران موجود است و به خوبي  در مقابل بيماري موثر مي باشند  به شرح زير هستند : پيرانتل پاموات. فنبندازول و اين دارو بسيار وسيع الطيف است و بر روي ساير انگلها هم موثر است پي پرازين داروي پي پرازين در  تمام داروخانه ها موجود است و بر روي اين انگل اثر بسيار مطلوبي دارد

اثر اين داروها بر روي انگل ايجاد نوعي بي حسي است و انگل ديگه نمي تونه خودش رو به ديواره روده  بچسباند و از طريق مدفوع خارج مي شود و نمي تواند در محيط خارج زندگي كند و مي ميرد و چون سيكل اين انگل از زمان بلع در سگها 4 تا 5 هفته است بايد بطور مرتب دارو مصرف شود چون داروهاي فوق بر روي فرم لاروي موثر نيستند

در توله هاي تازه متولد شده بهتر است از هفته دوم به بعد هر دو هفته يكبار برنامه مصرف پي پرازين اجرا شود تا سن هشت هفتگي

البته اين چرخه توكساكار كنيس و كتي است گونه لونينا مرحله مهاجرت احشايي را ندارد

 

نویسنده : دکتر فریبرز افروزی : ۸:٢۳ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٢ آذر ۱۳۸٦
Comments نظرات () لینک دائم